Lê Tương Dực

Lê Tương Dực và Vũ Như Tô trong kịchVua Lê Tương Dực trong kịch

Lê Tương Dực (chữ Hán: 黎襄翼; 1495 – 1516) tên húy là Oanh (瀠), lại có tên húy khác là Trừu (晭); là vị vua thứ chín của nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam, trị vì từ năm 1509 đến khi bị Trịnh Duy Sản giết hại ngày 7 tháng 4 âm lịch năm 1516.

Lê Oanh sinh ngày 25 tháng 6 năm 1495. Ông là cháu nội của vua Lê Thánh Tông, con thứ hai của Kiến Vương Lê Tân và bà Huy từ Hoàng Thái hậu Trịnh Thị Tuyên, người làng Thuỷ Chú, huyện Lôi Dương (tức Thọ Xuân, Thanh Hoá).

Thân thế

Dưới thời Lê Hiến Tông, ông được phong làm Giản Tu công (簡修公, theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư).

Khởi nghĩa và lên ngôi

Lê Uy Mục giết hại tông thất, giam cầm Lê Oanh. Lê Oanh đút lót cho người canh cửa bỏ trốn, được đại thần thất sủng là Nguyễn Văn Lang lập làm minh chủ.

Tháng 11 năm 1509, Lê Oanh dùng cờ hiệu của anh mình là Cẩm Giang Vương Lê Sùng để chiêu tập lực lượng ở Tây Đô (Thanh Hoá), sau đó đưa quân về chiếm Đông Kinh (Hà Nội) bắt được và bức Lê Uy Mục tự tử ngày 1 tháng 12 âm lịch năm 1509.

Sau khi giết Lê Uy Mục, Lê Oanh tự lập làm vua, lấy niên hiệu là Hồng Thuận, tức là vua Tương Dực Đế. Ông lấy ngày sinh làm “Thiên Bảo thánh tiết”, tự xưng là Nhân Hải Động chủ.

Lê Tương Dực chơi bời xa xỉ truỵ lạc, bỏ bê việc nước. Ông sai một người thợ là Vũ Như Tô xây điện 100 nóc, xây Cửu Trùng Đài. Quân dân làm trong mấy năm trời không xong, hao tổn tiền của, chết hại nhiều người. Lê Tương Dực còn cho đóng chiến thuyền bắtcon gái khỏa thân chèo chơi ở hồ Tây. Tháng 5 năm 1514, nghe lời của Hiệu uý Hữu Vĩnh, Lê Tương Dực giết chết 15 vương công, cho gọi các cung nhân của triều trước vào cung để gian dâm. Vì hoang dâm như thế, cho nên sứ nhà Minh sang trông thấy vua, bảo rằng Tương Dực có tướng lợn. Nên mọi người ngoài và dân chúng gọi ông là vua lợn (“Trư vương / 豬王”).

Thuế má

Việc thuế má thời bấy giờ cũng như mấy triều trước, nhưng không biết rõ tiền tài sản vật đồng niên thu được những gì. Đến đời vua Tương Dực thấy sử chép rằng trước thì thuế vàng thuế bạc đồng niên thu được:

  • Vàng mười, thứ tốt gọi là “kiêm kim” 480 lượng.
  • Vàng mười 2.883 lượng.
  • Bạc 4.930 lượng.

Nay vua Tương Dực định lệ đổi lại mỗi năm thu được:

  • Vàng mười thứ “kiêm kim” 449 lượng.
  • Vàng mười 2.901 lượng.
  • Bạc 6.125 lượng.

Những vàng bạc đó nộp vào kho để cho vua tiêu dùng. Còn cách thu nộp thế nào cũng không rõ.

Đại Việt thông giám

Năm 1510, Lê Tương Dực sai quan Binh bộ Thượng thư là Vũ Quỳnh soạn bộ Đại Việt thông giám thông khảo, gọi tắt là Đại Việt thông giám hay Việt giám thông khảoĐại Việt thông giám gồm 26 quyển, chia thành Ngoại kỷ chép từ Hồng Bàng đến hết nhà Ngô, Bản kỷ từ Đinh Tiên Hoàng đến đầu thời Lê Thái Tổ. Vua còn sai Lê Tung, soạn bài tổng luận về bộ sử ấy. Theo Phan Huy Chú, bộ sách này được Lê Nại đánh giá là quy mô và đúng với kinh, trúng với sử.

Biến loạn

Lê Tương Dực hoang chơi, triều thần tuy có Nguyễn Văn Lang, Lê Tung, Lương Đắc Bằng, v.v… nhưng người thì già chết, người thì xin thôi quan về. Triều chính hết sức rối ren, bên ngoài khắp nơi loạn lạc.

Ở Kinh Bắc có Thân Duy Nhạc, Ngô Văn Tổng nổi lên ở huyện Đông Ngạn và huyện Gia Lâm. Đất Sơn Tây có Trần Tuân, Phùng Chương ở núi Tam Đảo, Trần Công Ninh chống giữ ở huyện An Lãng. Đất Nghệ An có Lê Hy, Trịnh Hưng, Lê Văn Triệt làm phản.

Ở huyện Thủy Đường (Hải Phòng), một người là Trần Cảo (hay còn gọi là Trần Cao) thấy sấm nói rằng ở phương đông có thiên tử khí, bèn tụ tập được nhiều người lấy đất Hải Dương, Thủy Đường, Đông Triều, rồi tự xưng là vua Đế Thích giáng sinh. Trần Cảothành lập quân đội, người đi theo đến hàng vạn.

Trần Cảo đem quân về đóng ở đất Bồ Đề, bên kia sông Nhị Hà, định sang lấy kinh đô Thăng Long. Sau quân triều đình sang đánh, Trần Cảo lui về đóng ở Trâu Sơn, thuộc phủ Từ Sơn. Vua Tương Dực sai An Hòa hầu là Nguyễn Hoằng Dụ sang đóng quân ở Bồ Đề để chống giữ.

Tình hình căng thẳng mà Lê Tương Dực không để ý đến. Nguyên Quận công là Trịnh Duy Sản, trước có công đi đánh dẹp Trần Tuân, nhiều lần can ngăn không được. Vua Tương Dực không nghe, còn đem Trịnh Duy Sản ra đánh bằng trượng. Trịnh Duy Sản bất mãn, mưu với thái sư Lê Quảng Độ và Trình Trí Sâm để lập vua khác. Trịnh Duy Sản giả mượn tiếng đi đánh giặc, mờ sáng ngày 7 tháng 4âm lịch năm 1516 đem binh vào cửa Bắc Thần giết vua Tương Dực. Một vị quan tên là Nguyễn Vũ, do nói với con mình : “”Ăn lộc của vua, phải chết vì nạn của vua” nên cũng bị Duy Sản giết. Sau khi vua chết, Khâm Đức Hoàng hậu (thụy hiệu là Đôn Tiết), cũng nhảy vào lửa tự vẫn.

Ngô Sĩ Liên nhận xét: “Linh Ẩn gian dâm với vợ lẽ của cha, để tang cha mẹ ít ngày, mượn tên của anh để cướp nước của người khác, xa hoa dâm dục quá độ, hình phạt nặng, thuế khoá nhiều, giết hết các thân vương, can qua xảy ra khắp nơi, người thời ấy gọi là “vua lợn”, điềm nguy vong đã được thấy đó!”.

Lúc bị giết, Tương Dực bị giáng làm Linh Ẩn vương (靈隱王), sau Lê Chiêu Tông mới đặt thụy hiệu là Tương Dực Đế (襄翼帝).

Lê Tương Dực ở ngôi được 7 năm, hưởng thọ 21 tuổi, được an táng ở Nguyên Lăng.

Nhận định

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư có lời nhận định về Lê Tương Dực:

Vua buổi đầu lên ngôi, ban hành giáo hóa, thận trọng hình phạt, cũng đáng coi là có công nghiệp. Song chơi bời vô độ, xây dựng liên miên, dân nghèo thất nghiệp, trộm cướp nổi lên, dẫn đến nguy vong là bởi ở đấy.


Sách này cũng có lời bàn :

“Linh Ẩn gian dâm với vợ lẽ của cha, để tang cha mẹ ít ngày, mượn tên của anh để cướp nước của người khác, xa hoa dâm dục quá độ, hình phạt nặng, thuế khoá nhiều, giết hết các thân vương, can qua xảy ra khắp nơi, người thời ấy gọi là “vua lợn”, điềm nguy vong đã được thấy đó!”
(Nguồn :http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_T%C6%B0%C6%A1ng_D%E1%BB%B1c)
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s