Bài 20

BÀI 20:XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘCTRONG CÁC THẾ KỶ X – XV

Sử 10 -BÀI 20:XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC THẾ KỶ X – XV

I. TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO

Ở thời kỳ độc lập Nho giáo,Phật giáo,Đạo giáo có điều kiện phát triển mạnh.

+ Nho giáo

– Thời Lý, Trần, Nho giáo dần dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục thi cử song không phổ biến trong nhân dân.

+ Đạo Phật :

– Thời Lý – Trần được phổ biến rộng rãi, chùa chiền được xây dựng khắp nơi, sư sãi đông.

– Thời Lê sơ Phật giáo bị hạn chế.

II. GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT,KHOA HỌC –KỸ THUẬT

1. Giáo dục :

-1070 Vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.

-1075 tổ chức khoa thi đầu tiên ở kinh thành

-Giáo dục được hoàn thiện  và phát triển , là nguồn đào tạo quan  chức và người tài .

-Thời Lê sơ , cứ ba năm  có một kỳ thi hội , chọn tiến sĩ .

-Năm 1484 dựng bia ghi tên tiến sĩ .

-Từ đó giáo dục được tôn vinh, quan tâm phát triển.

-Tác dụng của giáo dục đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước, nâng cao dân trí,  giáo dục nho học  không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế.

Khuê Văn Các – Kiến trúc tiêu biểu của Văn Miếu – Quốc Tử Giám

 800px-hanoi_temple_of_litterature_500.

Bia tiến sĩ khoa thi nho học năm Nhâm Tuất (1442)        

455px-biatiensi1442_500

2. Phát triển văn học

– Phát triển mạnh từ thời nhà Trần, nhất là văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu: Nam quốc sơn hà ,Hịch tướng sĩ, Bạch Đằng giang phú , Bình Ngô đại cáo .

– Từ thế kỷ XV văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển.

– Đặc điểm:

+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, tự hào dân tộc.

+ Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê hương đất nước.

3. Sự phát triển nghệ thuật

+ Kiến trúc phát triển chủ yếu ở giai đoạn Lý – Trần – Hồ thế kỷ X – XV theo hướng Phật giáo gồm chùa, tháp, đền.Chùa Một cột , chùa Dâu, chùa Phật tích , tháp Phổ Minh..

+ Bên cạnh đó có những công trình kiến trúc ảnh hưởng của nho giáo: Cung điện, thành quách, thành Thăng Long,thành Nhà Hồ , tháp Chăm

+ Điêu khắc: gồm những công trình chạm khắc, trang trí ảnh hưởng của Phật giáo và Nho giáo song vẫn mang những nét độc đáo riêng.

+ Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc mang đậm tính dân gian truyền thống.

– Nhận xét:

+ Văn hóa Đại Việt thế kỷ X – XV phát triển phong phú đa dạng.

+ Chịu ảnh hưởng của yếu tố ngoài song vẫn mang đậm tính dân tộc và dân gian.

 mot_cot_500

Chùa Một Cột hay Chùa Mật, chùa Nhất Trụ, còn có tên khác là Diên Hựu tự hoặc Liên Hoa Đài, là một ngôi chùa nằm giữa lòng thủ đô Hà Nội. Đây là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam.

 thap_pho_minh_500

Tháp Phổ Minh,cạnh Đền Trần 

 thnh_nh_h-1

Thành Nhà Hồ ( hay còn gọi là thành Tây Đô, thành Tây Giai) thuộc địa phận hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, ở phía Tây thành phố Thanh Hóa.

4. Khoa học -kỹ thuật : đạt thành tựu có giá trị .

– Bộ Đại Việt sử ký của Lê văn Hưu (bộ sử chính thống thời Trần );Nam Sơn thực lục, Đại Việt sử ký toàn thư (Ngô Sĩ Liên ).

-Địa lý : Dư địa chí , Hồng Đức bản đồ .

-Quân sự có Binh thư yếu lược .

-Thiết chế chính trị :Thiên Nam dư hạ .

-Toán học :Đại thành  toán pháp của Lương Thế Vinh;Lập thành toán pháp của Vũ Hữu .

– Hồ Nguyên Trừng chế tạo súng thần cơ, thuyên chiến có lầu , thành nhà Hồ ở Thanh Hoá .

Đại Việt sử ký của Lê văn Hưu

 dai_viet_su_ky

Hồng Đức Địa đồ-1490

bdco2_500

 Tham khảo :

BIA TIẾN SĨ :cụm bia bằng đá ghi họ tên, quê quán những người đỗ tiến sĩ theo từng khoa thi thời Lê, dựng tại Văn Miếu (Hà Nội). BTS dựng từ năm 1484 theo lệnh của vua Lê Thánh Tông bắt đầu từ khoa thi năm 1442. Tại Văn Miếu, hiện còn 82 bia, khắc tên 1.304 tiến sĩ (theo Trần Văn Giáp). Bia cao trung bình khoảng 1,5 m, rộng 1 m, đặt trên lưng rùa bằng đá. Mỗi bia đều có bài văn do một vị đại khoa danh tiếng soạn thảo kể lại khoa thi năm ấy, công lao của nhà vua và liệt kê danh sách các vị tiến sĩ. Bia cuối cùng là khoa thi 1779, dựng năm 1780. Vào thời Nguyễn, Minh Mạng (1820 – 40) cũng cho dựng BTS ở Văn Miếu Huế. Tất cả có 32 bia. Bia đầu tiên dựng 1822, bia cuối cùng dựng 1919. BTS thời Nguyễn không có minh văn, chỉ có danh sách các tiến sĩ từng khoa.

 

Bia tiến sĩ Khu bia tiến sĩ tại Văn Miếu (Hà Nội)

 Thuyền Cổ Lâu là loại thuyền chiến lớn, đóng đinh sắt, có hai tầng và hàng chục tay chèo, hai người chèo một mái và được xem là đã tạo ra một tốc độ lớn khi có thủy chiến. Còn súng Thần Cơ, một sáng tạo khác của Hồ Nguyên Trừng là một loại hỏa pháo cải tiến hiệu nghiệm hơn tất cả các loại đại bác đương thời, điều này triều Minh đã thấy được, có thể trước khi xâm lăng, và đã tuyển lựa để bắt giữ rồi áp tải ông vế Bắc Kinh. Nhà Minh sau đó tận dụng tài năng của Nguyên Trừng với chức vụ tả thị lang bộ Công.

Chùa Phật Tích là 1 di tích quý giá của lịch sử kiến trúc Việt Nam, do vua Lý Thánh tông cho xây từ năm 1057. Đây là 1 chứng cứ cho sự phát triển cao của nghệ thuật thời Lý. Nhiều hiện vật phát hiện được ở đây rất giống với các di vật thời Lý ở Hoàng thành Thăng Long.

(Nguồn :http://diepdoan.violet.vn/entry/show/cat_id/633236/entry_id/1804883)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s