Bài 21

Sử 10-BÀI 21-NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TRONG CÁC THẾ KỶ XVI – XVIII

 

 bt_nt_500_02

Lược đồ địa phận Nam triều- Bắc triều

 chien_tranh_trinh_-_mac_1539-1592_500

1- Sự sụp đổ của triều  Lê sơ .Nhà Mạc thành lập

*Sự sụp đổ của nhà Lê. Nhà Mạc thành lập.

– Đầu thế kỷ XVI  nhà Lê sơ lâm vào khủng hoảng suy yếu.

– Biểu hiện:

+ Các thế lực phong kiến nổi dậy tranh chấp quyền lực – Mạnh nhất là thế lực Mạc Đăng Dung.

+ Phong trào đấu tranh của nhân dân bùng nổ ở nhiều nơi.

– Năm 1257 Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê lập triều Mạc.

* Chính sách của nhà Mạc:

– Nhà Mạc xây dựng chính quyền theo mô hình cũ của nhà Lê.

– Tổ chức thi cử đều đặn.

– Xây dựng quân đội mạnh.

– Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân .

– Những chính sách của nhà Mạc bước đầu đã ổn định lại đất nước.

– Triều Mạc phải chịu sức ép từ hai phía :phiá Bắc cắt đất, thần phục  nhà Minh, phía Nam  cựu thần nhà Lê chống đối ,nên nhân dân phản đối.

-Nhà Mạc bị cô lập.

 

    di_tich_thanh_nha_mac_500

Di tích thành nhà Mạc (Chi Lăng- Lạng Sơn)

2.Đất nước bị chia cắt

* Chiến tranh Nam – Bắc triều1545 – 1592:

1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra Nhà Mạc –Bắc Triều.

-1533 Nguyễn Kim “Phù Lê diệt Mạc” cùng với cựu thần nhà Lê kéo vào Thanh Hóa lập ra Nam Triều .

-Hai tập đoàn phong kiến  đối lập nhau gây chiến tranh liên miên suốt 50 năm tại vùng hạ lưu sông Mã, sông Hồng; đến năm 1592  Nam Triều chiếm Thăng Long nhà Mạc rút lên Cao bằng , chiến tranh chấm dứt,đất nước thống nhất.

* Chiến tranh Trịnh – Nguyễn 1627-1672

-Năm 1545  Nguyễn Kim chết, Trịnh Kiểm nắm quyền.

-Nguyễn Hoàng lập cơ sở ở Thuận Hóa ,  Quảng Nam  đối địch với họ Trịnh , chiến tranh quyết liệt giữa Trịnh và Nguyễn (1627-1672), không phân thắng bại, lấy sông Gianh làm giới tuyến phân chia đất nước:

+Từ sông Gianh ra Bắc thuộc Họ Trịnh (Trịnh Tùng nắm quyền ) là Đàng Ngoài ( Bắc Hà), biến vua Lê thành bù nhìn.

+ Từ Sông Gianh vào Nam thuộc Họ Nguyễn là Đàng  Trong (Nam Hà)

-Đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa, giành giựt quyền lợi và địa vị trong phe phái phong kiến, phân chia 2 miền đất nước.

-Sự chia cắt đất nước làm cản trở sự phát triển kinh tế .

chien_tranh_trinh_-_nguyen_1627-1672_500

 

luoc_do_dia_phan_nam_trieu_-_bac_trieu_va_dang_trong_dang_ngoai_500_02

Lược đồ địa phận   Đàng Trong – Đàng Ngoài

3. Nhà nước phong kiến Đàng Ngoài.

– Cuối XVI  ,Nam Triều chuyển về Thăng Long.

– Chính quyền trung ương gồm:

+ Triều đình : đứng đầu là vua Lê, quyền hành bị thu hẹp

+ Phủ Chúa : gồm quan văn, quan võ cao cấp  cùng Chúa quyết định chủ trương , chính sách  của nhà nước và trực tiếp chỉ đạo  việc thực hiện .

– Chính quyền địa phương: chia thành các trấn, phủ, huyện, châu, xã như cũ.

– Chế độ tuyển dụng quan lại như thời Lê.

– Luật pháp: Tiếp tục dùng Quốc triều hình luật (có bổ sung).

– Quân đội gồm:

+ Quân thường trực (Tam phủ), tuyển chủ yếu ở Thanh Hóa và 1 số huyện ở Nghệ An , còn gọi là ưu binh

+ Ngoại binh: tuyển từ 4 trấn quanh kinh thành.

– Đối ngoại: Hòa hiếu với nhà Thanh ở Trung Quốc.

 

4. Chính quyền ở Đàng Trong.

– Thể kỷ XVII lãnh thổ Đàng Trong được mở rộng từ Nam Quảng Bình đến Nam Bộ ngày nay.

 Địa phương: chia làm 12 dinh, nơi đóng phủ chúa (Phú Xuân) là Chính dinh , do chúa Nguyễn trực tiếp cai quản.Mỗi dinh có 2 hay 3 ty trông coi. Thế kỷ XVII , Phú Xuân (Huế) là trung tâm của Đàng Trong .

– Dưới dinh là phủ, huyện, tổng , xã .

– Quân đội là quân thường trực, tuyển theo nghĩa vụ, trang bị vũ khí đầy đủ.

– Giữa thế kỷ XVII tổ chức các kỳ thi

– Tuyển chọn quan lại bằng nhiều cách: theo dòng dõi, đề cử, học hành.

– 1744 chúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương, thành lập chính quyền trung ương. Song đến cuối XVIII vẫn chưa hoàn chỉnh.

-Sự chia cắt đất nước làm cản trở sự phát triển kinh tế .

phuchuatrinha_03

Phủ Chúa Trịnh , tranh vẽ thế kỷ XVII

   trieu_dinh_le_01

  

Triều đình vua Lê thế kỷ XVII.

(Nguồn :http://diepdoan.violet.vn/entry/show/entry_id/1811596)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s